Στις Συμπληγάδες της Μέσης Ανατολής

Η αμερικανική εξωτερική πολιτική βρίσκεται το τελευταίο διάστημα ενώπιον ουσιαστικών διλημμάτων που αφορούν την προάσπιση των αμερικανικών συμφερόντων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, όπως επίσης και της εικόνας της ως χώρας που προασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες.


Αδιαμφισβήτητα ο πρόεδρος των Η.Π.Α., Barack Obama δημιούργησε τεράστιες προσδοκίες στον αραβικό κόσμο ιδιαίτερα μετά την ομιλία που εκφώνησε από το Κάϊρο, φιλοξενούμενος του πρώην συμμάχου και νυν καταπιεστή Hosni Mubarak. Πράγματι, οι ηγεσίες των αραβικών κρατών αδημονούσαν για αυτή την αλλαγή, καθώς η διακυβέρνηση του George W. Bush τους έφερε συχνά σε δύσκολη θέση, αποκλίνοντας θεαματικά από τις απόψεις των πολιτών τους.


Η προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο εκδημοκρατισμός, η ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών  και η οικοδόμηση ενός βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους συγκαταλέγονται μεταξύ των στόχων της ατζέντας Obama. Σε πολλούς η ομιλία-ορόσημο στο Κάϊρο δημιούργησε τεράστιες προσδοκίες, ενώ σε άλλους υπενθύμισε το άδοξο τέλος του δόγματος Carter, ο οποίος επίσης επιχείρησε να παρουσιάσει μια αμερικανική εξωτερική πολιτική με περισσότερο "ανθρώπινο" πρόσωπο, εν μέσω μάλιστα του Ψυχρού πολέμου, μακριά από πραγματιστικούς υπολογισμούς και ανίερες συμμαχίες.


Το μεγαλύτερο δίλημμα που αντιμετωπίζει η αμερικανική εξωτερική πολιτική αυτή τη στιγμή στην περιοχή της Μέσης Ανατολής έγκειται στην ενεργό ή μη στήριξη των αραβικών εξεγέρσεων, ή διαφορετικά στην επιλογή μεταξύ τάξης/σταθερότητας-αλλαγής/εκδημοκρατισμού. Αναμφίβολα, οι Αμερικανοί ανησυχούν ιδιαίτερα, καθώς ναι μεν ο Assad, ο Saleh και ο Mubarak είναι δικτάτορες, από την άλλη όμως αποτελούν εγγύηση αναφορικά με τη διατήρηση του status quo,ενώ συνεργάζονται πρόθυμα για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. 


Στην περίπτωση της Αιγύπτου, η αμερικανική διοίκηση "σύρθηκε" μάλλον από τα γεγονότα, καθώς πιάστηκε εξ απίνης. Η διγλωσσία των πρώτων ημερών υποδήλωνε ξεκάθαρα τη σαστιμάρα της πολιτικής ηγεσίας, ενώ η εν τέλει υποστήριξη των διαδηλωτών παρουσιάστηκε ως συμβατή με τις εξαγγελίες Obama. Η κριτική που ασκείται στον Obama από τους ηγέτες της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων σχετικά με την επιλογή απομάκρυνσης του Mubarak είναι δηλωτική των δυσκολιών, που αντιμετωπίζει η μοναδική υπερδύναμη.


Παράλληλα, η αμφισημία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής έγινε εμφανής και στο Μπαχρέϊν, όπου ενώ οι εκπρόσωποι των Η.Π.Α. έδειξαν συμπάθεια ως προς τα αιτήματα των Σιιτών διαδηλωτών, εντούτοις δε μίλησαν σε καμία περίπτωση για απομάκρυνση της δυναστείας Khalifa και την αλλαγή καθεστώτος, όπως έγινε με την περίπτωση Μπεν Άλι στην Τυνησία. Η χώρα αποτελεί άλλωστε έδρα του αμερικανικού στόλου στην περιοχή του Περσικού κόλπου, ενώ οι Σιίτες θεωρούνται φίλα προσκείμενοι προς το Ιράν.


Στη Λιβύη, οι Αμερικανοί φαίνεται να μην ενδιαφέρονται να εμπλακούν ουσιαστικά, καθώς αφ' ενός η χώρα παρουσιάζει μικρό ενδιαφέρον στους στρατηγικούς σχεδιασμούς του αμερικανικού επιτελείου, αφ' ετέρου μια αμερικανική εμπλοκή δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλής μεταξύ των Αμερικανών ψηφοφόρων, την ώρα μάλιστα που στο Αφγανιστάν τα πράγματα μόνο ευοίωνα δεν είναι, ενώ στο Ιράκ εντείνονται οι διαπραγματεύσεις για το μελλοντικό καθεστώς που θα διέπει τις αμερικανικές δυνάμεις στη χώρα. 


Επίσης, η διαφαινόμενη απομάκρυνση του Saleh προκαλεί πανικό στη CIA και στις υπόλοιπες υπηρεσίες ασφαλείας. Η Υεμένη χαρακτηρίζεται ως "αποτυχημένο κράτος" (failed state), όπου έχει βρει ασφαλές καταφύγιο η αλ Κάιντα. Ο βομβαρδισμός θέσεων της οργάνωσης με τη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών κατά το πακιστανικό πρότυπο, αποτελεί ασφαλώς παραβίαση της κυριαρχίας της χώρας, αλλά και ένδειξη των αγαστών σχέσεων Η.Π.Α.-Saleh. Ο τελευταίος μάλιστα κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες να διατηρήσει τις επιχειρήσεις αυτές κρυφές, καθώς είναι βέβαιο ότι θα προκαλούσαν τη μήνη των συντηρητικών κύκλων της χώρας.


Οι Συμπληγάδες, τέλος, της Δαμασκού αποτελούν το σημείο καμπής και ύστατης δοκιμασίας για την Washington. Από τη μια ένας ηγέτης, ο οποίος καταπνίγει στο αίμα την εξέγερση του λαού του, από την άλλη όμως ένας χρήσιμος, πραγματιστής αντι-αμερικανός, ο οποίος κρατάει στα χέρια του τα κλειδιά για τις περισσότερες περιφερειακές διενέξεις που ταλαιπωρούν την περιοχή. Από τη μια ένας στρατηγικός εταίρος της Τεχεράνης, από την άλλη όμως ένας προβλέψιμος ηγέτης και συνάμα  εχθρός του ισλαμιστικού εξτρεμισμού. 




Οι ισορροπίες και οι συσχετισμοί μεταβάλλονται ταχύτατα και η αμερικανική ηγεσία καλείται να επιδείξει τις ικανότητες του πολυμήχανου Οδυσσέα.. συμβιβάζοντας στρατηγικές επιδιώξεις, ιδεαλιστικές διακηρύξεις και ανησυχίες συμμάχων.

Αραβική ή ισλαμική εξέγερση;

Παρακολούθησα πρόσφατα μια ημερίδα με θέμα τις εξεγέρσεις που μαίνονται στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή, η οποία τιτλοφορούνταν ως "Ισλαμική άνοιξη" ή κάτι παραπλήσιο. Θεώρησα τη χρήση του όρου 'ισλαμική' καταχρηστικό, και πιθανότατα αρκετά πρώιμο, καθώς οι εξελίξεις δε φαίνεται να επιβεβαιώνουν κάτι αντίστοιχο. Εκ των υστέρων βέβαια τα μέλη του πάνελ παραδέχτηκαν ότι αυτό μπορεί να έγινε για λόγους εντυπωσιασμού και προσέλκυσης κοινού, καθώς το Ισλάμ και ό,τι περιστρέφεται γύρω από αυτό "πουλάει" κατά το κοινώς λεγόμενο στις δυτικές κοινωνίες. 


Υπάρχουν όμως ενδείξεις ανησυχίας, ότι δηλαδή την απομάκρυνση του Μουμπάρακ ή του Μπεν Άλι θα σπεύσουν να εκμεταλλευτούν δυνάμεις όπως η Μουσουλμανική Αδελφότητα ή το Ενάχντα του Γκανούσι στην Τυνησία;


Προσωπική εκτίμηση είναι, ότι μεσοπρόθεσμα τέτοιος κίνδυνος δεν υπάρχει και αυτό διότι οι πολιτικές δυνάμεις που εκπροσωπούν το Ισλάμ έχουν μάθει καλά το παιχνίδι της πολιτικής έπειτα από δεκαετίες καταπίεσης, φυλακίσεων και εξοριών των εκπροσώπων τους. 


Παράλληλα, κάθε χώρα έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες που αποτρέπουν στο άμεσο μέλλον την επικράτηση τέτοιων κινημάτων. Χαρακτηριστικότερη είναι η περίπτωση της Αιγύπτου, όπου αν και η Μουσουλμανική Αδελφότητα εκπροσωπεί την πιο οργανωμένη δύναμη της αντιπολίτευσης, η κυριαρχία του στρατού και η συνεργασία με τις Η.Π.Α. πιθανότατα θα αποτρέψουν όποιες αρνητικές εκδηλώσεις. 


Στην Τυνησία, ο Ρασίντ Γκανούσι δήλωσε πως επιδιώκει ένα μοντέλο παρόμοιο αλλά όχι ταυτόσημο με της Τουρκίας αποκηρύσσοντας το ισλαμιστικό παρελθόν της οργάνωσης που τόσες διώξεις υπέστη κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Μπουργκίμπα και του Μπεν Άλι. 


Αντίθετα, η Υεμένη είναι μια διαφορετική περίπτωση, καθώς οι διαιρετικές τομές που στιγματίζουν τη χώρα είναι πολύ βαθύτερες σε σχέση με τις προαναφερθείσες περιπτώσεις. Το κόμμα Ισλάχ έχει ερείσματα στον απλό λαό, εντούτοις αυτή δεν είναι η μοναδική απειλή, καθώς η αλ Κάιντα έχει βρει ασφαλές καταφύγιο στις άνυδρες νοτιοανατολικές περιοχές, ενώ το αποσχιστικό κίνημα του νότου και οι σιίτες του βορρά δημιουργούν ένα εκρηκτικό κλίμα.


Αν επιχειρήσουμε μια γενίκευση, αυτό που θα μπορούσαμε με επιφύλαξη να ισχυριστούμε είναι ότι ο κίνδυνος 'καπελώματος' των εξεγέρσεων είναι πιθανός.Οι άνθρωποι που διαδηλώνουν, ούτε ισλαμιστές είναι απόλυτα, ούτε επιθυμούν την εγκαθίδρυση ενός ισλαμικού χαλιφάτου. Οι οργανωμένες πολιτικές δυνάμεις που εκπροσωπούν το Ισλάμ, μετριοπαθές ή ακραίο, επέλεξαν να μείνουν στην άκρη συνειδητά. Άλλωστε η Χεζμπολάχ είναι το πλέον επιτυχές παράδειγμα ισλαμικού κινήματος στην περιοχή, καταδεικνύοντας την ορθολογικότητα και τον πραγματισμό που διέπει τέτοιου είδους κινήματα. Ο Γκράμσι θα μιλούσε ίσως για έναν πόλεμο θέσεων, ή διαφορετικά την υιοθέτηση μιας στάσης 'wait and see'. 


Οι εξεγέρσεις λοιπόν είναι αραβικές μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου.

Τέλος εποχής για το Εθνικό Δημοκρατικό Κόμμα στην Αίγυπτο

http://www.reuters.com/article/2011/04/16/us-egypt-politics-idUSTRE73F11X20110416

Egypt court dissolves Mubarak's former ruling party

By Shaimaa Fayed and Patrick Werr

(Reuters) - An Egyptian court on Saturday ordered the dissolution of former President Hosni Mubarak's political party, meeting a demand of the pro-democracy movement whose protests ended his 30-year authoritarian rule.

The NDP had dominated Egyptian politics since it was founded by Mubarak's predecessor, Anwar Sadat, in 1978. For many in Egypt, it epitomized the graft and abuse of power that helped ignite the protests which forced Mubarak to quit in February.

Political analysts described the NDP's dissolution as an important step toward a multi-party system in Egypt, which is to elect a new parliament and then a president later this year.

"All the central powers in Egypt of the Mubarak regime, all of them, were under the umbrella of the NDP," Nabil Abdel Fattah of the Al-Ahram Center for Political and Strategic Studies Abdel Fattah said.

He said the party had a vast network extending into villages and city neighborhoods that could be used to mobilize people in elections. "I think its infrastructure was very powerful," Abdel Fattah said. "The NDP also had huge money in banks, not just from membership fees, but I think also from businessmen who financed the NDP. The money came from many sources."

http://english.ahram.org.eg/NewsContent/1/64/10152/Egypt/Politics-/Egypts-decadeslong-ruling-party-consigned-to-dust.aspx

Egypt's decades-long ruling party consigned to dust

Gamal Essam El-Din

After 33 years of a stranglehold monopoly on power, the National Democratic Party has been dissolved and its assets sequestrated by the Supreme Administrative Court

According to a report prepared by SAC legal officers, the NDP violated the values and principles upon which it was founded back in August 1978. “The NDP violated articles 4, 8, and 17 of the Political Parties Law enacted in 1977,” said the report, arguing that “while these articles state that political parties should call for democratisation and national unity, the NDP opted to monopolise power, instill social disunity, spread political corruption and abuse of rights and freedoms enshrined in the 1971 Constitution.” 
The NDP's despotic practices, concluded the SAC report, spurred the January 25 Revolution.
The SAC report also emphasised that “rather than strengthening the multi-party system, the NDP became interested in disrupting the performance of rival political parties, using the State Security Investigations appartus as a tool to explode political forces from the inside, detail political opponents and pursue discriminatory polices against an important sector of Egyptian society.” 
The report also argued that the NDP’s senior leaders exploited their leading positions to accumulate vast fortunes and created an illicit marriage with business tycoons who invaded the party’s ranks for personal and financial interests. “Not to mention,” the report added, “that the NDP’s senior leaders doubled as government officials and parliamentary heavyweights, thus disrupting the principle of separation among powers and causing the proliferation of favouritism and opportunism.”

Mubarak was appointed deputy chairman of the NDP when it was founded by late President Anwar El-Sadat in August 1978. When Mubarak took office on 14 October 1981, only a few days after the assassination of Sadat on 6 October 1981, he was selected as chairman of the NDP. Throughout his 30 years of rule, Mubarak ignored numerous calls from opposition forces to open up the NDP, deciding in 2000 to appoint his younger son Gamal as chairman of the party’s influential Policies Committee and then assistant secretary-general in February 2006. 
Gamal Mubarak’s policies, which favoured business tycoons, caused fury among opposition parties and youth-led dissent movements, resulting, eventually, in the January 25 Revolution.
The SAC order also comes four days after Talaat El-Sadat, the nephew of late President Sadat, was appointed chairman of the NDP. It also comes after several NDP senior leaders, including the party’s secretary-general and leader of the old guard Safwat El-Sherif, Zakaria Azmi, the former chief of presidential staff and assistant secretary-general, and Ahmed Ezz, Gamal Mubarak’s right-hand man, steel magnate and secretary for organisational affairs, were remanded in custody on murder and corruption charges.

Σχόλιο:Η απόφαση του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου αποτελεί καίριο πλήγμα για το Εθνικό Δημοκρατικό Κόμμα του πρώην προέδρου Μουμπάρακ. Όντας ο κυρίαρχος σχεδόν μονοπωλιακός παίκτης στο πολιτικό πεδίο, το Εθνικό Δημοκρατικό Κόμμα αποτελούσε το όχημα νομιμοποίησης του εκάστοτε προέδρου (Σαντάτ, Μουμπάρακ) μέσω του οποίου γίνονταν παντός είδους οικονομικές και πολιτικές συναλλαγές εντός ενός στενού κύκλου φιλικών προς το καθεστώς επιχειρηματιών, πολιτικών και συνδικαλιστών. 

Πλέον το πολιτικό πεδίο απελευθερώνεται για τη συμμετοχή νέων και παλαιότερων πολιτικών δυνάμεων της Αιγύπτου, το ερώτημα βέβαια είναι αν και σε τί βαθμό ο στρατός θα επιτρέψει τη διεξαγωγή ελεύθερων εκλογών υπό καθεστώς ισονομίας, καθώς η Μουσουλμανική Αδελφότητα παραμένει η πλέον οργανωμένη πολιτική και κοινωνική δύναμη σε επίπεδο διείσδυσης στα λαϊκά στρώματα των αστικών κέντρων.